شیمی

اسیدو باز : 1-مدل آرنیوس : ماده ای که پس از حل شدن در آب

 تولید پروتون (یون⁺ H  ) کند اسید نامیده میشود واگر تولی

( OH^-) کند باز است

2-  مدل  لوری- برونستد :اسید دهنده ی پروتون وباز پذیرنده

پروتون است .

2-لوویس : مولکول یا  یونی که دست کم یک جفت الکترون نا

 پیوندی داشته باشد باز واگر دست کم یک اوربیتال خالی 

 داشته باشد اسید نامیده می شود .

نکته1 : طی یک واکنش اسید –باز همواره یک باز باگرفتن پروتون

به یک اسید تبدیل می شود .به اسید حاصل که در سمت راست

 معادله نوشته می شود اسید مزدوج می گویند .

نکته2 : طی یک واکنش اسید –باز همواره یک اسید بااز دست

 دادن  پروتون به یک باز  تبدیل می شود .به باز حاصل که در

سمت راست معادله نوشته می شود باز مزدوج می گویند

توجه : هنگامی که یک اسید ،H⁺ می دهد یک بار منفی به آن

اضافه می شود وماده ای که ⁺Hبگیردیک بار مثبت به آن اضافه

می شود .

اسید قوی دارای ویژگی های زیر است .1- درجه یونش یا درصد

 یونش بالا 2 –ثابت یونش Ka بزرگ  3- _PK_a کوچک

( منفی لگاریتم هر کمیت را با Pنشان می دهند .)

اسید های قوی عبارتند از :  H₂SO₄    ,   HI  ,    HBr   ,  

HCl   ,   HNO₃   ,  HClO₃  ,  H₃O⁺  ،   HClO₄  

باز های  قوی عبارتند از  : هیدروکسید های گروه اول وبرخی از

هیدروکسید های گروه دوم

نکته3 : هر چه یک اسید قوی تر باشد باز حاصل ازآن ضعیف تر

است وپایداری بیش تری خواهد داشت .

نکته4 : هر چه یک باز قوی تر باشد اسید حاصل ازآن ضعیف تر

 است وپایداری بیش تری خواهد داشت .

نکته5 : هراسید با توجه به این که چند پروتون می تواند به آب

بدهد در یکی از دسته های  تک پروتونی ، دو پروتونی  ، سه

 پروتونی  قرا رمی  گیرد .مانند  (   HCl  ,     H₂CO₃   ,  H₃PO₄  )   

نکته6 :هر اسید به اندازه ی تعداد پروتونی که می تواند   از

دست بدهد(ظرفیت اسید ) .می تواند مراحل تفکیک داشته

باشد .

نکته7 :  آمفوتر ماده ای که در مقابل اسید خاصیت بازی ودر

 مقابل باز خاصیت اسیدی داشته باشد .

PH : مقیاسی برای مقایسه ی میزان اسیدی یابازی یک محلول

 است که دانشمندی به نام سورن سن آن راPHنامید

نکته 8: اگر حجم یک محلول اسید قوی با افزودن آب خالص تا ده

برابر افزایش یابد ، مقدار PHیک واحد زیاد می شود .

 نکته9 : اگر حجم یک محلول باز قوی با افزودن آب خالص تا ده

 برابر افزایش یابد ، مقدار PHیک واحد کم  می شود.

شناساگر  : ترکیب های شیمیایی هستند که می توانند در PH

های مختلف رنگ های متفاوتی داشته باشند

نوار کاغذی ، PHسنج دیجیتالی وآب کلم نیز می توانند به عنوان

 معرف استفاده  شوند .

اسید های آلی (کربوکسیلیک اسید ) ترکیباتی هستند که دارای

 یک یا چند گروه عاملی کربوکسیل (  COOH) میباشند .

نکته10:اگر بار الکتریکی روی یک اتم به طریقی روی کل یون

 پخش شود ، در این صورت آن یون پایدارتر است

نکته11 : قرار گرفتن هالوژن ها( F> Cl  > Br >I  )در ساختار

اسیدهای آلی برقدرت اسیدی آن ها می افزاید .

نکته12 : هر چه تعداد هالوژن ها در ساختار اسیدهای آلی بیش

تر باشد قدرت اسید بیش تر است . (هر چه هالوژن به گروه

عاملی کربوکسیل (  COOH) نزدیک تر باشد قدرت اسیدی آن

 ترکیب بیش تر است )

نکته13: آمین ها ترکیبات آلی هستند که شباهت زیادی به 

 آمونیاک دارند.ازجایگزین کردن هیدروژن های  آمونیاک باگروه

 آلکیل آمین ها به دست

 می آیند . آمین ها بازهای ضعیفی هستند وباپذیرفتن یک پروتون

 به یون آلکیل آمونیوم تبدیل می شوند . گروه آلکیل قدرت باز را

زیاد میکند

نکته14 :باز قوی دارای ویژگی های زیر است .1- درجه یونش یا

درصد یونش بالا 2 –ثابت یونش بزرگ   3- PK _bکوچک

نکته 15 : هیدرولیز یا آبکافت: واکنش یک نمک با آب که می تواند

 محلول حا صل اسیدی ، بازی ، خنثی  باشدراآبکافت گویند .

 نمک هاسه دسته اند (اسیدی ، بازی ، خنثی ) هستند  توجه

 داشته باشید که.آنیون اسید قوی وکاتیون باز قوی هیدرولیز

نمی شوند .

 نکته 16 : بافر (تامپون ، محافظ  ) محلول هایی که درمقابل

تغییرات کم PHمقاومند وبااضافه کردن مقدار کمی اسید یابازPHآن

 ها تغییر نمی کند .مانند محلول های زیر ( خون انسان دارای

 خاصیت بافراست. مخلوط NH₄Cl  ,  NH₃))یک بافر است )

نکته 17: محلول بافر ازدوجزءبانسبت های معین تشکیل شده

 است (.یک اسیدضعیف ونمک آن  یایک باز ضعیف ونمک آن )

نکته18: PHمحلول بافر ازرابطه ی     به دست می آید .

استر  : یکی از مهمترین مشتق های کربوکسیلیک اسیدها

هستند و ترکیباتی که ازواکنش اسیدهای آلی باالکل ها بدست

میآیند استرهایی که

تعداد کربن آن ها کم باشند .طعم وبویی مطبوع دارند مانند

عطروبوی گل هاومیوه ها .

نکته19 : اگر به جای اتم هیدروژن گروه کربوکسیل گروه آلکیل

 قرار گیرد ترکیبی به نام استر به دست می آید.

نکته 20 : واکنش استری شدن یک واکنش برگشت پذیر است

یعنی دراثر واکنش استر وآب ،  اسید والکل به دست می آید.

نکته21 : آبکافت (هیدرولیز) استر ها در محیط قلیایی به

طوربرگشت ناپذیری صورت می گیرد که تولید ماده ای به نام

صابون می کند .

نکته22: آمینو اسیدها: ترکیباتی آلی هستند که هم دارای گروه

بازی NH₂ وهم دارای گروه اسیدی COOHهستند. هم بااسید ها

 واکنش می دهند وهم بابازها  این ترکیبات واحد سازنده ی

پروتیین هاهستند آمینو اسیدها    جامد هایی با نقطه ذوب بالا

هستند ، 

نکته 23: نقطه ی پایانی : حجمی ازمحلول استاندارد است که

 برای خنثی شدن کامل محلول مجهول مصرف میشود . این حجم

 به طور تجربی وازروی تغییر رنگ معرف اندازه گیری می شود .

(نقطه ی هم ارزی از روابط ریاضی وبه کمک نمودار به دست

میاید

(با آرزوی موفقیت برای تمامی دانش پژوهان گرامی  ،  سعیدی     )